सल्लेरीमा बाहिरी तरकारीसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै स्थानीय किसान

सबिना राई, भदौ ७, सोलुखुम्बु । सोलुखुम्बुको सदरमुकाम सल्लेरीमा स्थानीयस्तरमा उत्पादन गरिएका विषादीरहित तथा अर्गानिक तरकारीप्रति उपभोक्ताको आकर्षण बढ्दै गएको छ । स्थानीय किसानले आफ्नै बारीमा उत्पादन गरेका सागसब्जी बिक्रीका लागि हाटबजारमा ल्याउने गरेका छन् । स्वास्थ्यप्रति सचेत उपभोक्ताले बाहिरबाट आउने तरकारीको तुलनामा स्थानीय उत्पादन रोज्न थालेपछि अर्गानिक तरकारीको बजारसमेत विस्तार हुँदै गएको किसानको भनाइ छ ।

सल्लेरीको हाटमा विगत २० वर्षदेखि तरकारी बिक्री गर्दै आउनुभएका छुल्यामुका दोमी शेर्पाले आफूले अहिलेसम्म विषादी प्रयोग नगरी तरकारी उत्पादन गर्दै आएको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार स्थानीय उत्पादनमा लगानी र उत्पादन समय बढी लाग्ने भए पनि उपभोक्ताले अर्गानिक तरकारी खोज्ने गरेका छन् ।

“हाम्रोमा चिसो मौसम भएकाले तरकारी उत्पादन गर्न धेरै समय लाग्छ । तराईमा वर्षमा दुई–तीन पटक उत्पादन हुन्छ, यहाँ एउटा तरकारी उत्पादन गर्न नै पाँच–छ महिनादेखि आठ–नौ महिनासम्म लाग्छ,” उहाँले भन्नुभयो, “त्यसैले हाम्रो लागत बढी हुन्छ र सस्तोमा बेच्न सकिँदैन । तर हामीले अहिलेसम्म विषादी प्रयोग गरेका छैनौँ ।” शेर्पाका अनुसार सल्लेरी र नयाँ बजार क्षेत्रमा पछिल्लो समय तराईलगायत बाहिरी जिल्लाबाट तरकारी भित्रिने क्रम बढेको छ ।

बाहिरबाट सस्तो मूल्यमा तरकारी आएपछि स्थानीय उत्पादनले अपेक्षित मूल्य नपाउने गरेको उहाँको भनाइ छ । यसले स्थानीय किसानको उत्पादन र व्यवसायप्रतिको उत्साहसमेत घटाउने गरेको उहाँले बताउनुभयो । हाल सल्लेरीको हाटमा स्थानीय उत्पादनको टमाटर प्रतिकिलो १०० रुपैयाँ तथा काउली १०० देखि १२० रुपैयाँसम्ममा बिक्री भइरहेको छ । बाहिरबाट तरकारीको आयात कम हुँदा काउली प्रतिकिलो १५० रुपैयाँसम्म बिक्री गर्ने गरेको शेर्पाले बताउनुभयो ।

उहाँले तरकारी बिक्रीबाट मासिक करिब ३० देखि ३५ हजार रुपैयाँ आम्दानी गर्दै आउनुभएको छ । “बजारमा अर्गानिक राम्रो नै खानुपर्छ भन्ने ग्राहक पनि हुनुहुन्छ । सस्तो भए पुग्छ भन्ने ग्राहक पनि हुनुहुन्छ,” शेर्पाले भन्नुभयो, “तर अर्गानिक तरकारी खोज्ने ग्राहकको संख्या पनि कम छैन ।” स्थानीय किसानको उत्पादनलाई प्रोत्साहन गर्न बाहिरबाट आउने तरकारीमा आवश्यक नियमन तथा स्थानीय उत्पादनको बजार सुनिश्चित गर्नुपर्ने शेर्पाको माग छ । सरकारले कृषि क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिएर स्थानीय किसानलाई उत्पादनमा प्रोत्साहन गर्न सके कृषि व्यवसायप्रति किसानको आकर्षण बढ्ने उहाँको विश्वास छ ।

यसैगरी सोलुदूधकुण्ड नगरपालिका–६ दोर्पुकी जयन्ती राई पनि आफ्नै बारीमा विषादीरहित तरकारी उत्पादन गरी बिक्री गर्दै आउनुभएको छ । उहाँ शनिबार बिहानै नयाँ बजारमा साग, स्कुस, बन्दा, काउलीलगायतका तरकारी लिएर पुग्ने गर्नुहुन्छ । राईका अनुसार हालसम्म आफूले उत्पादन गरेका तरकारी खेर जाने अवस्था आएको छैन । ग्राहकले स्थानीय तथा अर्गानिक तरकारी खोज्ने भएकाले उत्पादन भएको तरकारी बिक्री गर्न सहज भएको उहाँको भनाइ छ । तरकारी बिक्रीबाटै घरव्यवहार चलाउँदै आउनुभएकी राईले स्थानीय उत्पादनप्रति उपभोक्ताको विश्वास बढ्दै गएको बताउनुभयो ।

स्थानीय किसानले विषादीरहित तरकारी उत्पादन गरे पनि बाहिरी जिल्लाबाट आउने सस्तो तरकारीका कारण बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न कठिन भइरहेको बताएका छन् । उनीहरूले स्थानीय उत्पादनको प्रवद्र्धन, बजार व्यवस्थापन र किसानलाई उचित मूल्यको सुनिश्चितता गर्न सके सोलुखुम्बुमा अर्गानिक कृषि उत्पादनको सम्भावना अझ बढ्ने बताएका छन् ।