सोलुखुम्बुमा आयुर्वेदिक सेवाप्रति नागरिकको विश्वास बढ्दो

सबिना राई, भदौ ८, सोलुखुम्बु । जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्र सोलुखुम्बुले उपचारसँगै रोगको पहिचान, परामर्श, योग तथा स्वास्थ्य प्रवद्र्धनसम्बन्धी सेवा दिन थालेपछि आयुर्वेदिक उपचारप्रति नागरिकको आकर्षण बढ्दै गएको जनाएको छ । केन्द्रका प्रमुख बैजनाथ शाहका अनुसार केन्द्रमा मुख्यतः बहिरङ्ग (ओपीडी) सेवा सञ्चालनमा रहेको छ । बिरामीको स्वास्थ्य परीक्षण तथा आवश्यक परामर्शपछि उपचार सेवा प्रदान गरिँदै आएको उहाँले बताउनुभयो ।

केन्द्रको विशेष सेवाका रूपमा पञ्चकर्म तथा पूर्वकर्म सेवा सञ्चालनमा रहेको छ । पञ्चकर्मअन्तर्गत आँखासम्बन्धी समस्या, वातरोग तथा जोर्नी दुखाइ, नाक तथा पिनासको समस्या र मानसिक तनावका लागि शिरोधारा लगायतका सेवा उपलब्ध रहेको शाहले जानकारी दिनुभयो । यस्तै, पायल्स, बवासिर तथा कब्जियतजस्ता मलद्वारसम्बन्धी समस्याको समेत परीक्षण तथा उपचार गरिने उहाँको भनाइ छ । औषधिबाट उपचार सम्भव नभएका बिरामीलाई भने माथिल्लो स्वास्थ्य संस्थामा सिफारिस गरिने उहाँले बताउनुभयो । केन्द्रमा प्रयोगशाला सेवा पनि उपलब्ध रहेको छ । आयुर्वेदिक स्वास्थ्य संस्थामा जडीबुटीजन्य औषधि मात्र पाइन्छ भन्ने बुझाइ गलत भएको उल्लेख गर्दै शाहले आवश्यकताअनुसार रगत परीक्षणलगायत स्वास्थ्य परीक्षणसमेत गरिने बताउनुभयो । केन्द्रबाट करिब ३५ प्रकारका औषधि निःशुल्क वितरण हुँदै आएको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

उपचारसँगै रोगको रोकथाम र स्वास्थ्य प्रवद्र्धनलाई समेत केन्द्रले प्राथमिकता दिएको छ । बिरामीको नसर्ने रोगसम्बन्धी जोखिम पहिचान गर्न स्क्रिनिङ गर्ने, रक्तचाप, मिर्गौला, मुटु, शरीरको तौल तथा मोटोपनलगायतका विषयमा परीक्षण गरी आवश्यक परामर्श दिने गरिएको शाहले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार केन्द्रमा उपचारात्मक योगसमेत सिकाइन्छ। सामान्य रूपमा गरिने योगभन्दा फरक रोग र स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार आवश्यक योग अभ्यास सिकाउने गरिएको उहाँले बताउनुभयो । केन्द्रले स्वास्थ्य संस्था परिसरमा मात्र नभई जिल्लाका विभिन्न पालिकामा पुगेर नागरिक आरोग्य अभियानसमेत सञ्चालन गर्दै आएको छ । ‘मेरो स्वास्थ्य, मेरो जिम्मेवारी’ भन्ने नारासहित नागरिकलाई आफ्नो स्वास्थ्यप्रति सचेत बनाउने उद्देश्यले अभियान सञ्चालन भइरहेको शाहले बताउनुभयो । विद्यालयमा पुगेर विद्यार्थीलाई नसर्ने रोग, तनाव, एन्जाइटी, डिप्रेसन तथा मानसिक स्वास्थ्यका विषयमा सचेतना प्रदान गर्ने कार्यक्रमसमेत सञ्चालन भइरहेको छ ।

ज्येष्ठ नागरिक तथा स्तनपान गराइरहेका आमाहरूका लागि पनि आयुर्वेदमा उपयोगी औषधि तथा सेवा उपलब्ध रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । आयुर्वेदिक सेवाप्रति अपेक्षाकृत कम आकर्षण हुनुमा राज्यको लगानी, प्राथमिकता र प्रचारप्रसारको कमी मुख्य कारण रहेको शाहको बुझाइ छ । उहाँले आयुर्वेद र एलोप्याथिक उपचारबीच तुलना गर्दा सेवा मात्र नभई राज्यको लगानी र जनशक्तिको अवस्थालाई समेत हेर्नुपर्ने बताउनुभयो । आयुर्वेदिक उपचार विशेषगरी दीर्घरोग तथा पुराना स्वास्थ्य समस्याका लागि प्रभावकारी हुने उहाँको भनाइ छ । पेटसम्बन्धी समस्या, वातरोग, जोर्नी दुखाइ तथा मलद्वारसम्बन्धी समस्याका बिरामीले आयुर्वेदिक उपचारबाट लाभ लिन सक्ने उहाँले बताउनुभयो ।

“आयुर्वेदका सेवा पूर्ण रूपमा सञ्चालन गर्ने र त्यसको पर्याप्त प्रचारप्रसार गर्ने हो भने नागरिकको आकर्षण अझ बढ्छ,” शाहले भन्नुभयो । सोलुखुम्बु जडीबुटीको सम्भावना भएको जिल्ला भए पनि यहाँ पाइने जडीबुटीको पहिचान, प्रशोधन र व्यावसायिक उपयोगमा अझै पर्याप्त काम हुन नसकेको उहाँले बताउनुभयो । जिल्लामा पाइने दुर्लभ जडीबुटीको अध्ययन, सङ्कलन तथा प्रशोधन गरी औषधि उत्पादनमा प्रयोग गर्न सके स्थानीय अर्थतन्त्र र स्वास्थ्य दुवै क्षेत्रमा योगदान पुग्ने उहाँको भनाइ छ । प्रदेश सरकारले जडीबुटी प्रशोधन केन्द्र स्थापनाका लागि बजेट विनियोजन गरेको जानकारी आफूले पाएको बताउँदै शाहले प्रशोधन केन्द्र स्थापना भए स्थानीयस्तरमा पाइने जडीबुटी सङ्कलन, प्रशोधन तथा औषधि निर्माणतर्फ लैजान सकिने बताउनुभयो ।

यसका लागि किसानसँग सम्बन्धित कार्यक्रमसमेत सञ्चालन गर्नुपर्ने उहाँको सुझाव छ । केन्द्रको आगामी योजनामा नसर्ने रोगको रोकथाम तथा नियन्त्रणलाई प्राथमिकता दिइएको छ । नागरिक आरोग्य अभियानलाई जिल्लाका सबै पालिकामा विस्तार गर्दै जीवनशैली सुधार र स्वास्थ्य प्रवद्र्धनमा जोड दिने योजना रहेको शाहले बताउनुभयो । यसैबीच, केन्द्रले सोलुखुम्बुमा पहिलोपटक ‘स्वर्णबिन्दु प्राशन’ कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ। आगामी महिनादेखि ६ महिनादेखि दुई वर्ष उमेर समूहका बालबालिकालाई लक्षित गरी कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तयारी भइरहेको शाहले जानकारी दिनुभयो । कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउन सञ्चारमाध्यम तथा सरोकारवाला निकायसँग समन्वय गरी व्यापक जानकारी प्रवाह गरिने उहाँले बताउनुभयो ।