सोलुखुम्बुमा एक वर्षमा ६१ जनाले आत्महत्या गरे, जोखिममा रहेकालाई एक्लै नछोड्न चिकित्सकको सुझाव

सबिना राई, भदौ २५ सोलुखुम्बु । सोलुखुम्बुमा एक आर्थिक वर्षमा ६१ जनाले आत्महत्या गरेका छन् । जिल्ला प्रहरी कार्यालय सोलुखुम्बुका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा जिल्लामा ६१ जनाले आत्महत्या गरेका हुन् । आत्महत्या गर्नेमा ४३ जना पुरुष र १८ जना महिला रहेका छन् । प्रहरीका अनुसार आत्महत्या गर्ने अधिकांशले झुन्डिएर ज्यान गुमाएका छन् । ६१ जनामध्ये ५९ जनाले झुन्डिएर, एक जनाले विष सेवन गरी र एक जनाले हातहतियार तथा औजार प्रयोग गरी आत्महत्या गरेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ । प्रहरीका अनुसार आत्महत्याका घटनामा मानसिक तनाव तथा डिप्रेसन, पारिवारिक तथा सामाजिक समस्या, बेरोजगारी, ऋणको भार तथा दैनिक गुजारा चलाउन कठिनाइलगायतका कारण देखिने गरेका छन् ।

सोलु सामुदायिक अस्पतालका प्रमुख डाक्टर राजेन्द्र बस्नेतले आत्महत्याको जोखिम कुनै एक कारणले मात्र नभई मानसिक, सामाजिक, पारिवारिक तथा आर्थिक पक्षसँग जोडिएको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार एक्लोपनमा रहेका व्यक्ति, ठूलो आर्थिक वा पारिवारिक समस्याबाट गुज्रिरहेका व्यक्ति, लागुपदार्थको दुव्र्यसनमा परेका व्यक्ति तथा मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिमा आत्महत्याको जोखिम तुलनात्मक रूपमा बढी हुन सक्छ ।

विशेषगरी डिप्रेसन, स्किजोफ्रेनिया, एन्जाइटी तथा केही व्यक्तित्वसम्बन्धी मानसिक समस्यामा आत्महत्यासम्बन्धी विचार आउन सक्ने उहाँले बताउनुभयो । यस्ता समस्या बाहिरबाट सहजै पहिचान नहुने भएकाले परिवार तथा समुदायले व्यक्तिको व्यवहारमा आएको परिवर्तनलाई समयमै बुझ्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ । उहाँका अनुसार यसअघि आत्महत्याको प्रयास गरिसकेका व्यक्तिमा पुनः आत्महत्याको जोखिम बढ्न सक्ने भएकाले त्यस्ता व्यक्तिलाई विशेष निगरानी, पारिवारिक सहयोग र आवश्यक स्वास्थ्य सेवाको व्यवस्था गर्नुपर्छ । विद्यालय तहका बालबालिका तथा किशोरकिशोरीमा पनि मानसिक स्वास्थ्यप्रति संवेदनशील हुनुपर्ने डा. बस्नेतले बताउनुभयो ।

अभिभावकले बालबालिकाको रुचि र क्षमताभन्दा विपरीत निरन्तर दबाब दिने, पारिवारिक समस्या, सामाजिक दबाब, अध्ययन तथा सम्बन्धसँग जोडिएका तनावले उनीहरूको मानसिक स्वास्थ्यमा असर पार्न सक्ने उहाँको भनाइ छ । आत्महत्या रोकथामका लागि परिवार, विद्यालय, समुदाय, स्वास्थ्य संस्था तथा कार्यस्थल सबैको भूमिका महत्वपूर्ण हुने उहाँले बताउनुभयो । मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या देखिएमा समयमै स्वास्थ्य संस्थामा पुर्‍याउने, लागुपदार्थको दुव्र्यसनबाट टाढा राख्ने तथा एक्लोपनमा रहेका व्यक्तिलाई सामाजिक रूपमा जोड्ने वातावरण बनाउनुपर्ने उहाँको सुझाव छ । उहाँले योग, ध्यान तथा आफूलाई शान्त राख्ने सकारात्मक गतिविधिले तनाव व्यवस्थापनमा सहयोग पुग्ने बताउनुभयो ।

आत्महत्यासम्बन्धी विचार क्षणिक रूपमा तीव्र हुन सक्ने भएकाले त्यस्तो अवस्थामा व्यक्तिलाई एक्लै नछाड्ने र तत्काल सहयोग तथा सुरक्षित वातावरण उपलब्ध गराउनु महत्वपूर्ण हुने उहाँको भनाइ छ । यसैबीच, आत्महत्या रोकथामसम्बन्धी जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले नेपालमा पनि विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी विश्व आत्महत्या रोकथाम दिवस मनाइएको छ ।

दिवसका अवसरमा आत्महत्याका विषयमा खुलेर संवाद गर्ने, मानसिक स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिने तथा समस्यामा परेका व्यक्तिलाई समयमै सहयोग र परामर्श उपलब्ध गराउने विषयमा जोड दिइएको छ । मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या पहिचान, परामर्श सेवाको विस्तार तथा जोखिममा रहेका व्यक्तिको समयमै पहिचान गर्न सके आत्महत्याका घटना न्यूनीकरण गर्न सकिने सरोकारवालाको भनाइ छ ।