हिमाल उक्लँदै भेडाको बथान ……

दिपेन्द्र खनाल , १४ वैशाख, सोलुुखुम्बु । के तपाईंलाई थाहाँ छ ? भेडा पालक किसानहरूको एक वर्ष कसरी बित्छ ? यहि थाहा छैन भने उनीहरूको एक वर्ष हिमालका फेदी, पहाडका कुनाहरू, अनि बेसीका फाँटबारीमा बित्ने गर्छ । गत कार्तिकमा बेँसी झारिएका भेडा अहिले उकालो हिमाल सारिँदैछ ।   बेसीमा गर्मी बढ्न थालेपछि ओखलढुङ्गाका भेडापालक किसानले भेडीगोठ हिमाल उकाल्न  थालेका हुन ।  ओखलढुङ्गाको सिद्धिचरण नगरपालिका वडा नम्बर ४ का भेडा पालक किसान ढोल बहादुर गुरुङ डि वि ले भेडीगोठ सोलुखुम्बुको बेनी सम्म पु¥याएका छन । गुरुङले १ हजार बढी भेडा सोलुखुम्बुको सोलुदुधकुण्ड नगरपालिकामा भदौ सम्म चरिचरणका लागी ल्याएका हुन । 

आफ्ना ५ जना अन्य कर्मचारी सहित उनी अहिले भेडा चरण क्षेत्रमा आइपुगेका छन ।  चिसो मौसममा बेसी तिर झारिएका भेडीगोठ गर्मीयाम लागेपछि माथिल्लो हिमाली भेग तिर ल्याउने गरिन्छ । भेडा चराउन उनीहरू अहिले पुरा व्यवस्थापन  सहित हिमाल आइपुगेका छन । भेडा चराउनका लागी अनुमति लिएको जङ्गलमा भेडा चराउँदै कार्तिक मंसिर सम्म भेडा पालक किसानहरू हिमाली भेग मै रहने गर्छन । भेडीगोठमा बसेर उनीहरू भेडा मात्र चराउँदैनन् । आफ्नो पेशालाई रमाइलो गरि लिन्छन् । भेडाको दूध दुहुन्छन्, घ्यू बनाउँछन्, बेच्छन् र आम्दानी पनि उत्तिकै गर्छन । 

तर पछिल्लो समय भेडापालन व्यवसाय लोप हुँदै गएको छ । युवा जनशक्ति वैदेशिक रोजगारीमा जानु र भेडा पालन व्यवसायको व्यवसायिक विस्तार हुन नसक्नुका कारण यो व्यवसाय लोप हुने खतरामा पुगेको किसानहरूको गुनासो छ । विभिन्न चुनौतीहरूका बाबजुद पनि हाल सम्म भेडा पालनमा आफूहरू लागी रहेको भएपनि अबको पुस्ताले भेडापालन लाई महत्व नदिँदा यो पेशा धराप मा परेको छ । 

भेडा पालनमा कठिनाइ र मेहनत धेरै छ ।  पहिला सामुदायिक जङ्गलमा भेडा चराउन लैजाँदा कुनै एक गिरोहले मात्रै ५० हजार सम्म असुल्ने गरेको तितो सत्य भएपनि अहिले वार्षिक ५ हजार एउटा सामुदायिक वनलाई तिरेपछि भेडा चराउन वा गोठ राख्न पाइन्छ । कठिनाइ वा समस्याहरू यावत भएपनि  हाल सम्म भेडा पालक किसानहरूको दैनिकी राम्रै चलिरहेको किसान बताउँछन । 

भेडापालन व्यवसाय घट्दै गएको अवस्थालाई हेर्दै यसको प्रवर्द्धनका लागी ध्यान दिन जरुरी देखिन्छ । चरन क्षेत्रको कमी, पानी तथा औषधिको व्यवस्थापन गरि  यस प्रति युवा पुस्ताको आकर्षण बढाउन प्रभावकारी कार्यक्रम निर्माण गर्न सके मौलिक पेशा भेडापालनको संरक्षणमा मद्दत पुग्ने देखिन्छ ।