चुरे क्षेत्रमा अवैध उत्खनन : पालिका प्रमुखको संलग्नता आरोपमा अख्तियारले सुरु गर्यो छानबिन

बैशाख ३०, सोलुखुम्बु । उदयपुरको चौदण्डीगढी नगरपालिका–२ र ४ को सिमाना माडीबास र लामाखोला बरपानी क्षेत्रको नदीजन्य पदार्थमा भएको अवैध उत्खननबारे गम्भीर आरोप लागेपछि अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग इटहरीले छानबिन थालेको छ । अवैध उत्खननमा नगरप्रमुख कालुमान लामाको प्रत्यक्ष संलग्नता रहेको उजुरी चौदण्डीगढी–७ का वडाध्यक्ष केशव अधिकारीले दिनुभएको थियो ।

उहाँका अनुसार नगरपालिका प्रमुखकै सेटिङमा चुरे वन क्षेत्रमा व्यापक उत्खनन भइरहेको छ, जुन वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कनको किर्ते कागजातमार्फत ढाकछोप गरिएको छ । अख्तियार इटहरी कार्यालयका अनुसार छानबिन प्रारम्भिक चरणमा पुगेको छ भने प्रमाण नष्ट गर्ने र नक्कली कागजात बनाउने प्रयास भइरहेको सूचनासमेत प्राप्त भएको छ । जिल्ला समन्वय समिति (जिसस) अन्तर्गतको अनुगमन समितिले यसअघि नै उक्त उत्खननलाई अवैध ठहर गर्दै सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा नगरी उत्खनन नगर्न नगरपालिकालाई अनुरोध गरिसकेको थियो । समितिका संयोजक गौरबहादुर विश्वकर्माले दिएको जानकारी अनुसार आइतबारसम्म कुनै जवाफ नगरपालिकाबाट प्राप्त भएको छैन ।

उत्खननको जिम्मा साङ्गे छोयलिङ कन्सट्रक्सन प्रालिलाई दिइएको थियो, जसका सञ्चालक घिसिङ तामाङ नगरप्रमुख लामाका भतिज समेत हुन् । स्काभेटर प्रयोग गरेर चुरे क्षेत्रमा गरिएको उत्खनन सर्वोच्च अदालतको आदेश र सरकारी प्रतिवेदनहरू विपरीत रहेको देखिएको छ । स्थानीयका अनुसार दैनिक १०० भन्दा बढी १० चक्के टिपरबाट गिट्टी सिराहा तर्फ पठाइएको छ। कागजमा मात्र १०,००० घनमिटर उल्लेख भए पनि करिब ३५,००० घनमिटरभन्दा बढी गिट्टी लगिएको अनुमान गरिएको छ ।

एसियन हाइवे निर्माण गरिरहेको चाइनिज कम्पनीसँग मौखिक रुपमा १ लाख घनमिटर गिट्टी आपूर्ति गर्ने सहमति भएको भनाइ पनि छ । यस प्रकरणले चुरे संरक्षण र स्थानीय स्रोत व्यवस्थापनमा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ । अब अख्तियारको छानबिनले वास्तविकता के हो भन्ने प्रस्ट्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।