दूधकोशी जलाधार क्षेत्रका विद्यालय जलवायुजन्य विपद् जोखिममा

पौष १४, सोलुखुम्बु । दूधकोशी जलाधार क्षेत्रका धेरैजसो विद्यालय जलवायु परिवर्तन, हिमनदी पग्लने र हिमताल विस्फोटजन्य बाढीजस्ता जोखिममा रहेको एक अध्ययनले देखाएको छ । स्विट्जरल्याण्डको युनिभर्सिटी अफ लुजानले दूधकोशी जलाधारका माथिल्लो र तल्लो तटीय क्षेत्रका विद्यालयमा गरेको अध्ययनमा हिमताल विस्फोटजन्य बाढी र अतिवृष्टिको कारण उत्पन्न हुने बाढी तथा पहिरोको जोखिममा रहेको देखिएको हो ।

अध्ययनमा विद्यालयको भौतिक संरचनाको अवस्थिति, पाठ्यक्रम र विद्यार्थीको बुझाइ–सिकाइ र ज्ञानसम्बन्धी एक सय ४२ वटा प्रश्न गरिएको थियो । दूधकोशीको मुहान क्षेत्रमा रहेका हिमनदीहरू पग्लिने दर उच्च रहेको र हिमताल बन्ने र बढ्ने क्रम धेरै रहेका कारण तटीय क्षेत्र जोखिमपूर्ण मानिन्छ । युनिभर्सिटी अफ लुजान विश्वविद्यालयका अध्येता दीपक केसीले जलवायुजन्य विपद्का अवयवसँगै त्यसबाट जोगिने उपायसहितको स्थानीय पाठ्यक्रम बनाएर विद्यार्थीलाई नियमित कृत्रिम अभ्यास गराइनुपर्ने बताउनुभयो ।

विद्यालयजस्तो संवेदनशील पूर्वाधार निर्माण गर्दा बहुप्रकोपीय जोखिमको आँकल गर्नुपर्नेमा उहाँको जोड छ । धेरै विद्यालयहरू नदी तटीय क्षेत्रमा रहेका छन् । यस्ता नदीमा आकस्मिक बाढीको सम्भावना धेरै हुने भएकोले प्रकोपका बेला अपनाउनुपर्ने सावधानीबारे नियमित जानकारी गराउनुपर्ने जलवायु अभियन्ता दीपक केसीको भनाइ छ ।

यसैबीच दूधकोशी जलाधार क्षेत्रका विद्यालयहरूमध्ये श्री दूधकोशी आधारभूत विद्यालय सबैभन्दा धेरै जोखिममा देखिएको अध्ययनले देखाएको छ । खोटाङको हलेसी तुवाचुङ नगरपालिकामा रहेको यो विद्यालयमा दूधकोशी नदीको कटान, माथिल्लो क्षेत्रबाट आउन सक्ने हिमताल विस्फोटपछि आउने बाढीको उच्च जोखिम देखिएको हो ।