व्यवहारिक शिक्षालाई प्राथमिकता: कालिका आधारभूत विद्यालयमा दुई दिने सीपमूलक तालिम सम्पन्न

अशोक साम्पाङ । खोटाङ जिल्लाको रावाबेसीँ गाउँपालिका–१ कुभिण्डे दम्कुस्थित कालिका आधारभूत विद्यालयले आवासमा बस्ने ४० जना विद्यार्थी तथा इच्छुक अन्य विद्यार्थीहरूका लागि दुई दिने सीपमूलक तालिम सम्पन्न गरेको छ । व्यवहारिक शिक्षालाई प्राथमिकता दिँदै बुधबार र बिहीबारको सार्वजनिक विदामा विद्यालयकै आयोजनामा डोको, महला, गुन्द्री र पिरा निर्माणसम्बन्धी तालिम सञ्चालन गरिएको हो । विद्यालयले परम्परागत सीपसँगै आधुनिक शिक्षालाई समेट्दै विशेष प्रकारको आवासीय अभ्यास अघि बढाएको हो ।

दैनिक बिहान ५ देखि ६ बजेसम्म विद्यार्थीहरूले करेसाबारी र ग्रीनहाउसमा एक घण्टा श्रमदान गर्छन् । त्यसपछि खाजा–नास्तापछि अंग्रेजी, गणित र विज्ञान विषयको ट्युशन कक्षा सञ्चालन हुन्छ । नियमित पठनपाठन भने बिहान १० बजेदेखि अपराह्न ४ बजेसम्म चल्ने गरेको छ । आवासीय व्यवस्थाअन्तर्गत विद्यार्थीहरूले आत्मनिर्भरता सिकिरहेका छन् । खाना खाइसकेपछि आफ्नै थाल आफैं धुने र आफ्ना लुगा आफैं धुने अभ्यास गराइन्छ । नसक्ने विद्यार्थीहरूका लागि विद्यालयले छुट्टै सहयोगीको व्यवस्था पनि गरेको छ । विद्यालय समय सकिएपछि साँझ नृत्य तथा कला (आट्र्स) सम्बन्धी अतिरिक्त क्रियाकलाप सञ्चालन हुने गरेको छ ।

“बालबालिकाको सर्वाङ्गीण विकासमा लगानी, समुदायको सहभागितामा आवासीय विद्यालयको थालनी” भन्ने नारासहित अघि बढिरहेको यस विद्यालयमा आवास सञ्चालनअघि जम्मा ४० विद्यार्थी मात्र थिए । हाल विद्यार्थी संख्या बढेर ६७ पुगेको छ । नयाँ थपिएका २७ विद्यार्थीमध्ये खोटाङका केपिलासगढी गाउँपालिका, हलेसी तुवाचुङ नगरपालिका, दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका र रावाबेसीँ गाउँपालिकाका साथै अन्य जिल्ला इलाम र सोलुखुम्बुका समेत यस विद्यालयमा विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । गाउँघरबाट बढ्दो बसाइँसराइका कारण विद्यार्थी अभावको चुनौती खेपिरहेको अवस्थामा विद्यालयले आवासीय कार्यक्रममार्फत नयाँ विकल्प सिर्जना गरेको प्रधानाध्यापक टिकाराम राईले बताउनुभयो ।

आवास सञ्चालनका लागि रावाबेसीँ गाउँपालिकाले १ सय मुरी धान उपलब्ध गराएको छ । विद्यार्थीलाई दैनिक रूपमा अर्गानिक खाना फरक–फरक मेनुसहित खुवाइने गरिएको छ । नेपाल सरकारले तोकेको सार्वजनिक बिदामध्ये विद्यालयले तोकिएको विदाको आदिमात्र बिदा दिई बाँकी समय व्यावहारिक शिक्षामा केन्द्रित गरेको छ । आवासीय व्यवस्थापन विद्यालय व्यवस्थापन समिति तथा अभिभावकहरूको सक्रिय सहभागितामा सञ्चालन भइरहेको छ । कालिका आधारभूत विद्यालयले सामुदायिक सहकार्य, व्यवहारिक शिक्षा र आत्मनिर्भर अभ्यासलाई जोड्दै ग्रामीण क्षेत्रमै गुणस्तरीय आवासीय शिक्षाको नमूना प्रस्तुत गरेको छ । विद्यार्थी अभावको चुनौतीलाई अवसरमा बदल्दै विद्यालयले शिक्षा क्षेत्रमा सकारात्मक सन्देश दिएको देखिन्छ ।