२३ औँ राष्ट्रिय धान दिवस सोलुको थुलुङ दुधकोशी–८ मा मनाइयो

सोलुखुम्बु, असार १५ । सोलुखुम्बुको थुलुङ दुधकोशी गाउँपालिका वडा नम्बर ८ मा भव्यताका साथ राष्ट्रिय धान दिवस मनाइएको छ । कृषि ज्ञान केन्द्र सोलुखुम्बुको वार्षिक स्वीकृत कार्यक्रम आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ अन्तर्गत विभिन्न दिवस कार्यक्रमअन्तर्गत २३ औँ राष्ट्रिय धान दिवस मनाइएको हो । “जलवायुमैत्री प्रविधि र धानमा आत्मनिर्भरता, समृद्धिको आधार“ भन्ने मूल नाराका साथ आयोजित कार्यक्रममा कृषि ज्ञान केन्द्र सोलुखुम्बुका प्रमुख दुर्गा बहादुर तिरुवाको अध्यक्षता रहेको थियो ।

कार्यक्रममा थुलुङ दुधकोशी गाउँपालिका–८ का वडा अध्यक्ष राजेश राई, कृषि अर्थ विज्ञ, बागबानी विकास अधिकृत, कृषि प्राविधिक, कर्मचारी तथा स्थानीय किसानहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो । कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै कृषि ज्ञान केन्द्र सोलुखुम्बुका प्रमुख दुर्गा बहादुर तिरुवाले जलवायु परिवर्तनका कारण कृषि क्षेत्रमा चुनौती बढ्दै गएको उल्लेख गर्दै त्यसको सामना गर्न आधुनिक प्रविधिको प्रयोग अपरिहार्य भएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो “नेपालको खाद्य सुरक्षाको आधार धान खेती हो। बदलिँदो जलवायुका कारण किसानले धेरै चुनौती भोगिरहेका छन् । अब परम्परागत ज्ञानसँगै जलवायुमैत्री प्रविधि अपनाएर उत्पादन बढाउनु आवश्यक छ ।

कृषि ज्ञान केन्द्र किसानको उत्पादन र आय वृद्धि गर्न आवश्यक प्राविधिक सहयोग तथा सेवा उपलब्ध गराउन सधैं प्रतिबद्ध छ ।” त्यसैगरी वडा अध्यक्ष राजेश राईले कृषि नै स्थानीय अर्थतन्त्रको प्रमुख आधार भएकाले किसानलाई आवश्यक पूर्वाधार, सिँचाइ, प्रविधि र बजारीकरणमा स्थानीय सरकारले प्राथमिकता दिइरहेको बताउनुभयो । नेपालमा हरेक वर्ष असार १५ गते राष्ट्रिय धान दिवस तथा दही–चिउरा खाने पर्वका रूपमा मनाइन्छ ।

खेतमा धान रोपाइँको व्यस्त समयमा किसानले दही–चिउरा खाएर शक्ति प्राप्त गर्ने परम्परा रहिआएको छ । गर्मी मौसममा दही–चिउराले शरीरलाई शीतलता प्रदान गर्ने र ऊर्जा दिने विश्वास गरिन्छ । यही कारण खेतीपातीमा संलग्न किसान मात्र नभई अन्य पेशा र व्यवसायमा रहेका नेपालीले पनि असार १५ का दिन दही–चिउरा खाएर पर्व मनाउने गरेका छन् । नेपाल सरकारले २०६२ सालदेखि असार १५ लाई राष्ट्रिय धान दिवसका रूपमा मनाउन थालेको हो । कृषिप्रधान देश नेपालमा अधिकांश नागरिकको जीविकोपार्जन खेतीपातीमा निर्भर रहेकाले धान दिवसले कृषि उत्पादन, किसानको सम्मान र कृषि संस्कृतिको संरक्षणमा विशेष महत्व राख्दै आएको छ ।

असारको समयमा किसानहरू असारे भाका गाउँदै हिलोमा धान रोप्ने परम्पराले नेपाली समाजको सांस्कृतिक पहिचानलाई समेत जीवन्त बनाएको छ । तर, यस वर्ष असार महिनाको मध्यसम्म पनि देशका धेरै स्थानमा पर्याप्त वर्षा नभएकाले अपेक्षाअनुसार धान रोपाइँ हुन सकेको छैन । केही क्षेत्रमा रासायनिक मलको अभावले समेत किसानहरू समस्यामा परेका छन् । यस्ता चुनौतीका बीच जलवायुमैत्री प्रविधि, समयमै कृषि सामग्रीको उपलब्धता र प्रभावकारी सरकारी सहयोगमार्फत धान उत्पादन बढाउँदै खाद्यान्नमा आत्मनिर्भर बन्नुपर्ने आवश्यकता कार्यक्रममा सहभागीहरूले औँल्याएका छन् ।