हिमालको राजदूत : हिउँ चितुवा संरक्षणको अभावले सङ्कटापन्न अवस्थामा

दिपेन्द्र खनाल, कार्तिक ७, सोलुखुम्बु । आज अन्तराष्ट्रिय हिउँ चितुवा दिवस । हिमाली क्षेत्रको राजदूत भनेर चिनिने हिउँ चितुवाको उपस्थितिले हिमाली क्षेत्रमा जलवायु अवस्थाको सङ्केत गर्दछ ।  हिउँ चितुवा उच्च हिमाली क्षेत्रमा पाइने जीव हो हिउँ चितुवा । तर सोलुखुम्बुमा यसको संरक्षण नहुँदा सङ्कटापन्न जीवको रुपमा पर्दै गएको छ  । नेपालमा झण्डै ४ सय देखी ५ सय वटाको हाराहारीमा अनुमानित हिउँ चितुवाले रहेको आँकलन गरिएकोमा संसारकै सबैभन्दा अग्लो हिमाल रहेको जिल्ला सोलुखुम्बुमा यसको सङ्ख्या एकदमै न्युन रहेको पाइएको छ । सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षत्रमा पाइने हिउँ चितुवा यस क्षेत्रमा ५ वटा सम्म रहेको अनुमान गरिएको निकुञ्जले जनाएको छ ।  

डिभिजन वन कार्यालय सोलुखुम्बुले उपलब्ध गराएको तथ्याङ्क अनुसार सोलुखुम्बुको हिमाली क्षेत्रमा ५ वटा सम्म हिउँ चितुवा रहेको हुन सक्ने आँकलन गरिएको छ ।  राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा बन्यजन्तु विभागको सर्वेक्षण २०१३ ले पनि सोलुखुम्बुमा ५ वटा सम्म हिउँ चितुवा रहेको हुन सक्ने आँकलन गरेको छ । सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जमा आँकलनमात्रै ५ वटा रहेको हुनसक्ने गरिएकाले यतिनै छ भनेर भन्न नसकिने अवस्था रहेको राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा बन्यजन्तु संरक्षण विभागका सूचना अधिकारी हरिभद्र आचार्यले बताउनुभयो ।  

उहाँले विभागले वैज्ञानिक तवरले सर्वेक्षण गर्ने र संरक्षणको उपाय खोजिरहेको बताउँदै हिउँ चितुवाको बासस्थान अप्ठ्यारो ठाउँमा हुने भएकाले सर्वेक्षणको समस्या भएकाले संरक्षणमा चुनौति रहेको बताउनुभयो । उहाँले यसको सङ्ख्या यकिन गर्न प्रयास हुँदै नभएको नभई केही मात्रामा भएको बताउनुभयो ।  विभागले कञ्चजजङ्घा संरक्षण क्षेत्र र अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा क्यामरा ट्रयाप विधिबाट सङ्ख्या यकिन गर्ने काम भइरहेकाले सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जमा पनि सोही तरिकाले काम गर्ने तयारी भइरहेको बताउनुभयो ।  

नेपालमा यस पटक आज पहिलो पटक अन्तराष्ट्रिय हिउँ चितुवा दिवस मनाइएको छ । हिउँचितुवाको संरक्षणका लागी विभिन्न खालका जनचेतना मूलक कार्यक्रमहरू गरेर दिवस मनाइएको विभागले जनाएको छ ।  हिउँ चितुवा संरक्षणको आवश्यकता महसुस गरि विभागले यस पटकबाट काम गरिरहेको विभागका सूचना अधिकारी आचार्यले बताउनुभयो ।